“Vanuit vertrouwen verantwoordelijkheid geven”

Voor de leergang ‘Netwerkonderzoek’ die ik volgde ging ik, samen met mijn stagiaire Lynn, op pad om te kijken hoe de netwerkbenadering wordt ingezet door jongerenwerkers én jongeren. Deze blog beschrijft de bevindingen rondom het sportcoach-traject in Wageningen.

Jongeren (ver)binden
“We binden jongeren”, met deze uitspraak begint sportbuurtwerker Jasper uit Wageningen het interview. Dat dit de jongerenwerkers Jasper en Maria in Wageningen daadwerkelijk lukt, blijkt uit de gesprekken met jongeren zelf. Jasper heeft in Wageningen een sportnetwerk opgezet om deze binding tot stand te laten komen. De jongeren leren leiden, begeleiden en organiseren. “We bieden jongeren zoveel mogelijk ruimte, maar het moet wel betekenis voor ze hebben, ze moeten er wel van leren”, licht hij toe. De jongerenwerkers zien het als hun taak om de jongeren te stimuleren om te leren. Daarbij is het belangrijk dat er een ontspannen sfeer, binding met elkaar en met de jongerenwerkers is. Het bredere perspectief is dat de jongeren een weg geboden wordt naar een fatsoenlijke toekomst. En het lijkt erop dat uiteindelijk alle jongeren voor die weg kiezen.

De basishouding van waaruit het jongerenwerk in Wageningen (Jasper van Leeuwen en Maria Verkade) de jongeren benaderd is: ‘doen wat je kunt doen, niet doen wat je moet doen’ oftewel ‘wees ondernemend’. De focus ligt op het opbouwen van een vertrouwensband door middel van veel gesprekken, reflecteren, intensieve begeleiding en trajecten op maat. Het contact is heel direct. “Uiteindelijk wil je dat jongeren iets gaan doen wat ze kunnen en wat ze leuk vinden. Ze kunnen zelf zeggen waar ze mee aan de slag willen gaan.” Door deze benadering in hun werkwijze centraal te zetten worden de jongeren gestimuleerd en gemotiveerd om ondernemend te zijn. Zelf zaken regelen, veel verantwoordelijkheid dragen, nadenken over waar ze blij van worden en vandaar uit handelen.

De insteek van de jongerenwerkers in Wageningen is: ‘als je [de jongere] het wil, moet je het zelf organiseren’..’wij ondersteunen’. Zo krijgen de jongeren verantwoordelijkheid over spullen die zij gebruiken. Ook het gebruik van spullen gebeurt op basis van vertrouwen, niet op basis van controle. Zo zijn er drie jongeren die de sleutel van de sporthal hebben, daarmee zijn ze verantwoordelijk en dragen zij zorg voor het beheer hiervan. Ook de spullen in het jongerencentrum die eerder achter slot en grendel stonden zijn nu vrij toegankelijk. De jongeren weten prima wat wel en niet kan, en dat ze zichzelf in de vingers snijden als ze er niet verantwoordelijk mee omgaan. Fouten maken mag bij Jasper en Maria, als je er ook maar wat van leert.

Sportcoaches
Het zijn van ‘sportcoach’ is de laatste jaren uitgegroeid tot een voorbeeldfunctie; ze hebben aanzien. Ze organiseren leuke sport- en spelactiviteiten, dat wordt door de kinderen gewaardeerd. Ook spreken de sportcoaches kinderen aan als ze iets verstieren. Er wordt dus onderling gecorrigeerd, waarbij vaardigheden die de sportcoaches zich eigen hebben gemaakt worden ingezet. De sportcoaches zijn blij met de ontspannen sfeer waar zij zelf aan bij hebben gedragen en waar zij zuinig op zijn.
De overkoepelende vaardigheden die voor de sportcoaches aangeboden worden en die ook in de interviews met de sportcoaches werden genoemd zijn: ‘het ontdekken van eigen initiatiefkracht’ en ‘het werken om het initiatief te realiseren.’

Speelbus
Bij aankomst op het Meidoornplantsoen in Wageningen is de sfeer ontspannen. De reuze-trampoline wordt opgebouwd en het eerste kind slaat het ongeduldig gade. Zodra de laatste veren zijn vast gedraaid is hij de eerste die zich de lucht in laat katapulteren. De open houding van de sportcoach en de stagiaires valt direct op. Kinderen verzamelen zich langzaam bij de speelbus en elk van hen wordt met aandacht onthaald en direct van een skelter of bal voorzien. De speelbus is een voormalig SRV-wagen die alleen onder begeleiding door de kinderen mag worden betreden. Een regel die door de kinderen als vanzelfsprekend gezien wordt. Typerend is dat de jongeren (sportcoach en stagiaires) het spelen en bewegen niet alleen faciliteren, maar zelf ook actief deelnemen. De jonge sportcoach verwoordt deze aanpak als volgt: “Dat je ziet dat die kinderen er plezier in hebben, dat is toch het leukst..…activiteiten laten doen waar ze iets van leren, dat is het mooist.”
Hij merkt verder dat hij als rolmodel fungeert; jongere kinderen vertellen hem dat ze ook sportcoach willen worden. Het traject dat hij heeft doorlopen om sportcoach te worden, heeft hem tevens geleerd om voor een groep te staan. Daarnaast heeft hij ook een scolarship van de Richard Krajicek Foundation weten te bemachtigen. Kortom, het worden van sportcoach heeft hem verschillende dingen gebracht en bovendien is hij ook van betekenis voor andere kinderen uit Wageningen. Doordat de kinderen dezelfde gezichten zien bij de speelbus, kan er een band ontstaan. Ook buiten de werkzaamheden om worden de sportcoaches op straat herkend door de kinderen.

Nude
In de sporthal in de Nude zijn de wat grotere jongens (basisschoolleeftijd) bezig aan een partijtje zaalvoetbal. De meisjes hebben net daarvoor een uurtje zelfverdediging gehad, jongens zijn daar niet welkom. Deze mogen zich nu uitleven met een voetbal en paaltjes. De sportcoach maakt zijn spel af en vertelt over wat hij geleerd heeft van het sportcoach-traject. Mede door de internationale school die in hetzelfde blok staat, heeft hij leren omgaan met verschillende doelgroepen. Ook heeft hij geleerd les te geven. Een scheldwoord dat een fanatieke speler ontglipt, wordt met een korte opmerking gecorrigeerd. Het clubje ‘ongeregeld’, regelt zich vanzelf. Het zelforganiserend vermogen is hoog, de gelijkwaardigheid tussen de kinderen is voelbaar. De sportcoach vertelt dat hij ook enig respect ontleent aan het zijn van sportcoach, hij komt wel eens tussenbeide bij een vechtpartij bijvoorbeeld. “Ze kijken tegen je op omdat je dingen voor ze organiseert” legt hij uit. Dat ze daardoor van straat af zijn en geen of minder kattenkwaad uithalen is daarnaast ook een goede motivatie. Het jaar dat hij sportcoach was, heeft zijn keuze voor een opleiding bepaald. Hij volgt nu de opleiding Sport en Beweging op het ROC.

Succesformule
Een van de succesfactoren van de sportcoaches wordt door een van hen als volgt geformuleerd: “Dat je de kinderen iets te bieden hebt, een activiteit, waardoor ze van de straat zijn.” De verantwoordelijkheid die de sportcoaches daarbij krijgen, en de daar op volgende betrokkenheid, is net zo belangrijk. En ondanks dat de titel sportcoach niet zo maar te bemachtigen is, zijn alle sportcoaches bescheiden en betrekken zonder uitzondering ook de bijdrage van de andere jongeren in hun verhaal. Gelijkwaardigheid, vertrouwen in zichzelf en in elkaar, het hebben van een perspectief en het (durven) maken van keuzes zijn factoren die dit project voor de sportcoaches zeer succesvol maakt.

Dank je wel Jasper, Maria en de jongeren, voor jullie bijdrage!

Lynn Louwe & Petra Smolders

2 thoughts on ““Vanuit vertrouwen verantwoordelijkheid geven”

  1. […] RT @PetraSmolders: "Vanuit vertrouwen verantwoordelijkheid geven." Mijn nieuwste blog over #jongeren en #jongerenwerk. #leiderschap http://t.co/1KkXhhvm  […]

Ik wil graag reageren!